By continuing, you are agreeing to our Terms and conditions as well as our Use of Cookies.

Sentrale banke word al magtiger

deur Dawie Roodt in Rapport 28 Julie 2018

Sentrale banke word al magtiger

Die meeste sentrale banke het maar net redelik onlangs ontstaan. Aanvanklik was die rol van sentrale banke om geld te “maak” maar geleidelik het hulle rolle meer uitgebreid geraak en vandag is sentrale banke “verantwoordelik” vir inflasie, ekonomiese groei, banktoesighouding en vele meer, selfs vir werkskepping. 

Nou lyk dit asof die rol van sentrale banke selfs meer uitgebei mag word.

Die rol van sentrale banke is hoofsaaklik om geld te “maak” vir die land. Twee “soorte” geld bestaan. Die meeste mense weet dat 'n sentrale bank note en munte skep maar die oorgrote meerderheid van geld bestaan vandag in digitale vorm. Digitale geld word deur sentrale banke geskep in die rekenings van banke by die sentrale bank vanwaar dit deur banke verder versprei word. Slegs banke mag rekenings by die sentrale bank hê.

Fisiese geld, note en munte, kan wel direk vanaf een individu na 'n ander individu oorgedra word, maar digitale geld kan slegs hande verwissel deur van 'n bank gebruik te maak; 'n magsposisie wat banke natuurlik baie winsgewend aanwend en uitbuit.

Nou oorweeg sekere sentrale banke, soos die oudste sentrale bank in die wêreld die Rijksbank van Swede, dit om rekenings van individue direk by die sentrale bank toe te laat. Dit sal beteken dat individue direk toegang tot digitale geld kan kry sonder om van 'n bank gebruik te maak.

Dit kan baie voordele, maar ook gevare inhou.

Van die belangrikste voordele is dat monetêre beleid baie meer doeltreffend en direkte geimplimenteer kan word. Byvoorbeeld, sentrale banke gebruik rentekoerse om die vraag na krediet te beinvloed. Maar banke kan self besluit hoeveel van 'n rentekoersverandering vanaf die sentrale bank hulle aan hulle kliente gaan “deurgee”. Maar indien almal rekenings by die sentrale bank het kan die sentrale bank almal se rentekoers direk verander wat monetere beleid meer effektief sal maak. Dit sal ook negatiewe rentekoerse meer effektief en moontlik maak wat baie moeiliker is in 'n omgewing waar mense fisiese geld kan opgaar ten einde negatiewe rentekoerse vry te spring.

Ander interessante opsies is ook beskikbaar vir sentrale banke. In n omgewing van baie lae inflasie of deflasie kan die sentrale bank direk geld in individue se rekenings “skep” wat baie meer effektief deflasie sal kan beveg as die huidige stelsel. 

Nog 'n belangrike voordeel is dat die bankkoste vir die individue veel laer kan wees en dat veral die armes makliker toegang tot bankwese kan kry; dink maar net, die SASSA gemors sou maklik opgelos kon word indien ons almal rekenings by die Reserwebank gehad het. Banke sal ook hulle sokkies moet optrek en goeie en goedkoop dienste begin lewer anders sal die publiek eenvoudig ophou om van hulle gebruik te maak; iets wat ons nie nou beskore is nie.

Maar daar is ook groot nadele aan direkte sentralebank rekenings; en soos gewoonlike is politieke inmengery die belangrikste.

Indien die sentrale bank nie volledig en werklik onafhanklik is nie, sal 'n sentrale bank wat direkte rekenings toelaat 'n baie magtige wapen in die hande van politici maak. Geld kan byvoorbeeld net voor verkiesings geskep word en in individue se rekenings “gedeponeer” word wat sonder twyfel die huidige heersers sal bevoordeel.
Maar sentrale banke kan selfs nog verder gaan; hoekom nie sentralebank kryptogeld skep nie? Om die waarheid te sê sommige sentrale banke oorweeg dit reeds om hul eie sentralebank kriptogeld, soortgelyk aan bitcoin, te skep. Die voor- en nadele sal baie dieselfde wees as direkte digitale geld alhoewel sentrale banke minder “beheer” sal hê as met gewone digitale geld.

So, hoe gaan geld en bankwese in die toekoms lyk?

Ek dink dat sentrale banke wel uiteindelik direkte rekenings gaan oorweeg en ook gaan eksperimenteer met kriptogeld. Maar ek het ook 'n vermoede dat hulle nie baie suksesvol gaan wees nie. Die rede waarom ek so dink is omdat die geskiedenis wys dat sentralebankgeld, fisies of digitaal, nog nooit werklik oor tyd sy waarde behou het nie. Selfs die magtige Amerikaanse dollar wat vandag die mees dominante geldeenheid in die wêreld is, is maar 'n fraksie werd van sy oorsponklike waarde. Die “owerhede” kan maar eenvoudig nie vertrou word om die waarde van geld te handhaaf nie!

Wat ek wel dink is dat private geld al meer met sentralebankgeld gaan begin kompeteer en dat markkragte sal sorg dat slegs geld wat goed bestuur word sy waarde sal hou. 

Geld word vandag deur statutêre monopoliëe, sentrale banke, uitgegee. Maar daar is geen rede waarom die privaatsektor dit nie ook kan doen nie en tegnologie soos die blokketting maak dit reeds moontlik.
Copyright © Ontbytsake 2018 - All rights reserved.  |  Privacy Policy  |  Terms & Conditions
 site