By continuing, you are agreeing to our Terms and conditions as well as our Use of Cookies.

Langer as 300 jaar al vyf minute voor middernag in SA

13 Mei in Rapport

Langer as 300 jaar al vyf minute voor middernag in SA

Daar word vertel van ‘n tannie wat glo die weer baie akkuraat kon voorspel. 

Sy had ‘n kunsbeen, wat desjare, voor politiek korrekte frases, ‘n “houtbeen” genoem is. (Ingeval ‘n millennial hier lees: ek weet dis ‘n prostese. Maar dié is ‘n safe space . . . )

Die storie wou dit hê dat as tant Leen se houtbeen begin “pyn”, dan kom die reën.

Tant Leen se “houtbeen wat pyn voor die reën” is een van daardie oumensmites oor die weer wat destyds as grensend aan evangelie verkondig is. Vandag nog, as ek ‘n sekelmaan sien wat horisontaal lê, glo ek die kanse op reën is skraal. Maar as die sekelmaan skuins lê, soos ‘n sousbeker wat skink, dan is die kans op reën mos goed!

Sou die land so ‘n waarsêer-been gehad het soos tant Leen, sou daardie been sweerlik nou gepyn het. Nie oor reën nie, maar oor die beroering van groot verandering wat op hande is. 

Suid-Afrika dreig om te verdrink in ‘n see van anargie, lui die opskrif van ‘n rubriek van Barney Mthombothi ‘n paar Sondae gelede in die Sunday Times.

SA is in 2018 ‘n land van plaasaanvalle, transito-rooftogte, brande in sportstadions, trokke wat op snelweë uitgebrand word, motorkapings, huisrooftogte, gesinsgeweld en politieke proteste wat as ‘n reël eerder gewelddadig as vreedsaam verloop. ‘n Onheilsame plek.

Op grond hiervan formuleer ek dus my eie “tant Leen se houtbeen-reël” vir Suid-Afrika: telkens voor ‘n epog van groot politieke en ekonomiese verandering, ervaar die land abnormaal hoë vlakke van geweld, polarisasie en bloedvergieting.

In die 80’s, in die aanloop tot groot politieke omwenteling wat ingelui is deur die ontperking van die ANC en die vrylating van Nelson Mandela, was die hele Suid-Afrika ‘n kookpot van geweld en onsekerheid, op die punt om, soos vandag, te verdrink in “‘n see van anargie”.

Dié toedrag van sake het voortgeduur en selfs vererger terwyl die politiek begin verander het. Hier aan die Rand is onskuldige passasiers van pendeltreine af na hul dood gegooi. In die Natalse middelland is hele nedersettings snags in orgies van geweld soos diere afgemaai.

Die politiek was desyds nóg onsekerder as vandag. Gans die wêreld kon sien wit oorheersing was aan’t vergaan, maar min kon met sekerheid sê wat in die plek daarvan sou kom: ‘n rasse-konflik tot die laaste druppel bloed toe of ‘n diktatuur. Die staatsman wat Mandela geblyk het te wees en die prysenswaardige ’96-Grondwet was glad nie in 1988, 30 jaar gelede, ‘n gegewe nie.

Dit voel my ons is vandag weer by so ‘n infleksiepunt, die einde van ‘n era en die oorgang na ‘n nuwe een.  Sonder om presies te weet wat presies dit is wat wag om gebore te word: onheil of verligting. 

‘n Mens hoor soms uitsprake soos “ons beste kans is ‘n gematigde ANC wat verstandig en inklusief regeer”. Of  “’n ANC-geleide koalisie waarin die DA ‘n sterk teenwoordigheid het”. Of ‘n koalisie van kleiner partye (DA, UDM, VF Plus, Cope en dies meer). 

Op papier is geeneen van die drie dalk ‘n slegte opsie nie. Maar dit kan ook anderkant toe gaan. Verlede Sondag skryf Piet Croukamp in dié kolomme, Julius Malema is so gewild binne die ANC hy sou vir Cyril Ramaphosa verslaan het as hy ‘n kandidaat was by die Nasrec-konferensie. Dus: nie eens ‘n “president Julius Malema” is buite die kwessie nie. 
 
“Ramaforie”, amptelik bekend as Ramaphosa se “nuwe daeraad”, het begin verdamp. Een kyk na die ANC se endemiese, meestal bloederige faksiegevegte en dis duidelik die sklerose van die Zuma-jare het onomkeerbaar geraak.  

Dit raak nou ‘n skare van kenners, ontleders en voormalige ANC-binnekringers wat met eentonige reëlmaat verklaar die ANC as ‘n politieke beweging/party is gedoem. Die “breë kerk” het te klein geraak vir al die uiteenlopende agendas en ideologieë.

Teen die einde is daar ook so gepraat oor die eens magtige Nasionale Party, vandag reeds 13 jaar gelede ontbind. Suid-Afrika se politiek is gulsig – hy verorber dikwels hele politieke partye. Selfs die geloofsbrief van “bevrydingsparty” het ‘n vervaldatum.

Jy sal vra: maar wat staan ons te doen? Die antwoord is voortsukkel en deurdruk, die een ding waarin die meeste Suid-Afrikaners uitmunt. 

Historici sê politieke verandering in Suid-Afrika word dikwels gepresipiteer deur ‘n aardskuddende globale gebeurtenis of ‘n interne ekonomiese krisis. Vir enigeen of albei dié scenario’s is daar vandag ‘n beter kans as enige tyd die afgelope 20 - 30 jaar.

Ten slotte, nog ‘n stukkie wysheid van weleer: ‘n redakteur het op ‘n keer geskryf toe hy ‘n kind was in die 40’s het die ou mense dikwels gesê Suid-Afrika het nog net vyf jaar oor, dan is alles verby.

“Dit was destyds waar en dis vandag nog waar,” het hy geskryf. 

Langer as 300 jaar is dit al vyf minute voor middernag in SA. En hier is ons steeds.   
Copyright © Ontbytsake 2018 - All rights reserved.  |  Privacy Policy  |  Terms & Conditions
 site