By continuing, you are agreeing to our Terms and conditions as well as our Use of Cookies.

'Winter of discontent’ droewiger as in 1993

16 Julie in Rapport

'Winter of discontent’ droewiger as in 1993

DINGE in Suid-Afrika was lanklaas so in beroering en onseker soos nou. Om presies te wees, laas in die bloedige en stormagtige aanloop tot die 1994-verkiesing.

Die mense is weer soos familielede in die hospitaalgang buite die waaksaal waar die dokters spook om ‘n pasiënt te red. Ons ken die vrae: weet dié dokters wat hulle doen? Is ons familielid sterk genoeg om deur te trek?

Pres. Cyril Ramapahosa is soos die leierdokter wat kortliks met die familielede praat. Die situasie is baie ernstig en ons doen ons bes, sê hy met aanvoelbare kommer. Nuwe komplikasies duik telkens op wat alles bemoeilik. Maar ons bly hoop vir die beste – saam met julle. 

Dit stel die familie vir ‘n rukkie gerus. Maar dan keer die kommer en onsekerheid terug. En vererger met elke nuwe geskarrel in die hospitaalkamer.

In sekere opsigte lyk die huidige winter of discontent droewiger as 25 jaar gelede. Destyds was die hoofspelers, Nelson Mandela en F.W. de Klerk, goed in beheer van hul onderskeie partye. Ja, daar was faksies, maar die ANC en die NP was sonder destruktiewe jukskeibrekers. En daar was ‘n gedeelde besef in die land, regoor oor alle skeidslyne heen, dat aanhou vorentoe beweeg die enigste pad uit die onsekerheid is. In gevolge Winston Churchill se reël “as jy deur hel gaan, hou aan beweeg”.

Die uitskieters weerskante van die spektrum was te klein en te marginaal om die proses te ontspoor. Nie dat hulle nie probeer het nie. Apla het bomme geplant en die AWB het Bophuthatswana “binnegeval” – en albei het presies niks uitgerig.

Almal ken die huidige krisis-inventaris: die ekonomie is stagnant, mense verloor werk, openbare administrasie het op plekke, veral in plattelandse dorpe en stede, tot stilstand gekom, die staat verdrink in skuld en beleggers vlug of, ten beste, wag en kyk. Dele van die staatsburokrasie toon die vroeë simptome van ‘n staat onderweg na mislukking. 

Laat dit maar bruut gesê word, maatskaplike en politieke stabiliteit is onder erge druk. Niks roep dit harder uit as weghol-misdaad en die nimmereindigende vlae van proteste en betogings wat dikwels gewelddadig raak. Die staat is nie meer so in beheer as wat hy homself maak glo nie. 

Ten grondslag van die onbehaaglikheid wat soos ‘n kernwolk oor die land hang, lê ‘n regerende party wat sigself bietjie vir bietjie aan’t verorber is.  Die ANC raak letterlik elke dag dieper vertrengel in ‘n warboel van ideologiese teenstrydighede, onsamehangende besluitneming, onsinnige beleidstellings en opportunistiese populisme.

Hier is die slegte nuus: dit gaan erger word. Veral in die aanloop tot 2019 se verkiesing. Hier is ‘n ou orde wat begin sterf het. En soos Antonio Gramsci se reël bepaal, is die nuwe orde nog nie gereed om gebore te word nie. “Morbiede simptome” manifesteer. 

Andermaal is daar geen ander keuse as om voort te sukkel en te bly beweeg nie. Een of ander tyd kom jy wel weer anderkant die hel uit.

Net nog dit, terwyl ons oor ’94 praat: asseblief, jy mors jou tyd en jou asem as jy vir my sê ek moet liefs nou my bek hou omdat ek destyds die politieke oorgang ondersteun het. Hier is dit weer: die ’94-skikking was nie net onvermydelik nie, dit was bowe-al wenslik. Apartheid het gewoon geen bestaansreg van enige aard gehad nie. Dit was die dood in die pot, ook vir Afrikaans en Afrikaners.

Die skikking, beliggaam in die huidige Grondwet, is die beste wat ons kon kry. Enige bedeling wat net ‘n sweem van wit bevoorregting ingehou het, sou in minder as vyf jaar gesneuwel het.  

Die ANC van ’94 was nie die ANC van 2018 nie. Moenie my woord daarvoor vat nie, dis wat feitlik elke lewende ANC-veteraan uit die era van Mandela, Oliver Tambo en selfs Thabo Mbeki sê. Alle politieke partye verander, meestal ten kwade.  

Die Nasionale Party van J.B.M. Hertzog is in 1914 met die edele motief gestig om Afrikaners op te hef uit armoede en ellende wat gevolg het op die Anglo-Boere-oorlog.
Op geen manier kon daardie goeie mense destyds voorsien het hul party sou oor dekades heen ontaard het in ‘n party wat die wêreld met gewelddadige verdrukking sou assosieer nie – soos wat inderdaad in die era van H.F. Verwoerd, B.J. Vorster en P.W. Botha gebeur het. 

As jy teen die ’92-referendum geglo het SA sal enigiets anders kry as een mens, een stem en dat enige ander party as die ANC die eerste verkiesing sou wen, was jou kop nóg dieper in die sand as wat doerie tyd vermoed is.   

So, ek gaan aanhou skryf en praat oor die liederlike gemors wat die ANC, veral in die Jacob Zuma-era, gemaak het van die land wat in 1994 aan hom toevertrou is. En my nóg minder steur aan die chroniese gesanik oor die politieke oorgang. Asof dit enigiets sal verander.
Copyright © Ontbytsake 2018 - All rights reserved.  |  Privacy Policy  |  Terms & Conditions
 site